Sözlük: Claude ve AI Terimleri Türkçe

Claude ekosistemindeki terimlerin sade Türkçe karşılıkları. Her terim için kısa açıklama ve, varsa, detaylı sayfaya bağlantı.

Kullanım: Ctrl+F (Cmd+F) ile aradığınız terime hızlıca gidebilirsiniz.

A

Adaptif Düşünme (Adaptive thinking) Claude’un görev karmaşıklığına göre cevap vermeden önce ne zaman ve ne kadar derin düşüneceğine dinamik olarak karar verme yeteneği.

Agent Claude’un birden fazla adım boyunca otonom çalışıp araçlar kullanarak karmaşık görevleri tamamladığı çalışma biçimi. Detay: Agents ve Subagents.

Anthropic Claude’u yapan şirket. Merkezi San Francisco’da. 2021’de kuruldu.

Artifact Claude’un ürettiği etkileşimli çıktı, Cowork’te yan panelde açılan kalıcı HTML sayfa. Connector’dan canlı veri çekebilir. Detay: Artifacts.

ASL (AI Safety Level) Anthropic’in modellerin yetenek seviyesini sınıflandırma sistemi (ASL-1 ile ASL-4+ arası). Her seviye için önceden tanımlanmış güvenlik kontrolleri uygulanır. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

B

Bağlayıcı (Connector) Claude’u Gmail, Drive, Slack, Notion, CRM gibi üçüncü taraf servislere bağlayan entegrasyon; çoğu OAuth ile yetkilendirilir. Resmi dizinde yaklaşık 900 hazır connector bulunur, MCP ile özel connector da eklenebilir. Detay: Connectors ve MCP Bağlantı Listesi.

Bash / Bash tool Kabuk / komut satırı ortamı. Claude izole bir sanal makinede burada kod çalıştırabilir. Detay: Cowork Modu.

BATNA Best Alternative To a Negotiated Agreement: bir pazarlıkta anlaşmaya varılamazsa alacağınız en iyi alternatif. Satınalma ve ticarette kritik.

Bilgi Kesim Tarihi (Knowledge Cutoff) Modelin eğitiminden sonraki olayları kendiliğinden bilmediği tarih. Fable 5.1, Opus 5.5 ve Sonnet 5.5 için güvenilir bilgi kesimi Haziran 2026, Haiku 4.5 için Şubat 2025’tir. Detay: Modeller.

C

Chain-of-thought (Zincirleme Düşünme) Cevaptan önce Claude’dan adım adım akıl yürütmesini isteyen prompting tekniği. Detay: İleri Seviye Prompt Engineering.

Claude Chat claude.ai adresindeki standart tarayıcı / mobil arayüzü. Kurulum gerektirmez. Detay: Claude Chat.

Claude Desktop Windows ve macOS için yerel uygulama; Cowork’e giriş kapısı. Detay: Claude Desktop.

Claude Enterprise Koltuk başı aylık 20 USD (yıllık faturalı) artı kullanımın API fiyatıyla ayrıca faturalandığı plan; RBAC, audit log, HIPAA yapılandırması, DPA. Bağlam penceresi diğer ücretli planlarla aynıdır (1M). Detay: Planlar.

Claude Free Ücretsiz plan; sıkı kullanım limitleri; 5 Project’e kadar; Cowork yok. Detay: Claude Planları.

Claude Max 5x Aylık 100 USD bireysel plan. Yeni başlayan kullanıcının ilk ayı için önerilir, agresif keşif ritminde Pro limiti yetmez. Ay 2+ kullanıma göre Pro’ya indirilebilir. Detay: Planlar.

Claude Max 20x Aylık 200 USD bireysel plan. Çok yoğun, sürekli kullanım için. Detay: Planlar.

CLAUDE.md Claude’un her Cowork oturumu başında okuduğu kalıcı talimat dosyası. Detay: CLAUDE.md Nedir?.

Claude Pro Aylık 20 USD bireysel plan. Steady-state hafif kullanım için uygun. Sonnet 5.5 ve Cowork dahil. Kullanım limiti 5 saatlik pencere ve haftalık limitle işler. Detay: Kullanım Limitleri ve Planlar.

Claude Team Kurumsal plan, Standard koltuk aylık 25 USD (yıllıkta 20), Premium koltuk aylık 125 USD (yıllıkta 100), en az 2 koltuk; paylaşılan Project’ler; SSO; yönetici kontrolleri. Detay: Planlar.

Code Execution Claude’un sohbet içinde Python kodu yazıp sandbox’ta çalıştırması: gerçek hesap, veri analizi, grafik. Detay: Code Execution.

Computer Use Claude’un herhangi bir yazılım GUI’si ile etkileşim kurma yeteneği: ekran görüntüleri ile görsel giriş, fare / klavye ile çıkış. Research preview aşamasındadır, yalnızca Pro ve Max’te, Claude Desktop içinde çalışır. Detay: Computer Use.

Constitutional AI Anthropic’in geliştirdiği AI eğitim yöntemi: modelin “anayasa”ya göre kendi çıktılarını eleştirip iyileştirmesi. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

Context Compaction (Bağlam Sıkıştırma) Bağlam penceresi limitine yaklaşırken eski konuşma içeriğinin otomatik özetlenmesi, uzun oturumları ayakta tutar. Detay: Context ve Compaction.

Context Window (Bağlam Penceresi) Claude’un bir sohbette aynı anda görebildiği ve akıl yürütebildiği toplam metin.

Cowork Claude’un çok adımlı otonom çalışma biçimi. 16 Eylül 2026’dan beri sohbetle tek Claude içinde birleşiyor (kademeli yayılım); masaüstü, web ve mobilde beta. Detay: Cowork Modu.

Cowork Project Cowork içinde kendi klasörü, bağlamı, hafızası ve görevleri olan, oturumlar arası kalıcı hafızaya sahip ayrı çalışma alanı.

Custom Skill (Özel Skill) Şirkete özel görev talimatlarını içeren, kullanıcının yazdığı SKILL.md dosyası.

Ç

Çaba (Effort) Claude’un bir işe ne kadar derin düşünüp ne kadar token harcayacağını ayarlayan seviye. Varsayılan modele ve yüzeye göre değişir; Haiku 4.5 desteklemez. Detay: Effort Control.

D

Dispatch Telefonunuzdan masaüstü Cowork oturumunuza görev göndermenizi sağlayan özellik. Pro ve Max için sınırlı beta, yeni kullanıcıya kapalı. Detay: Dispatch.

DPA (Data Processing Agreement) Veri İşleme Sözleşmesi: KVKK ve GDPR kapsamında veri işleyenle yapılan, kurumsal dağıtım için gereken sözleşme. Anthropic’in DPA’sı yalnızca ticari ürünlerde (Team, Enterprise, API) geçerlidir ve ticari şartlara otomatik dahildir. Detay: Gizlilik ve KVKK ve Takım ve Admin.

F

Fable / Mythos Claude ailesinin en güçlü genel modeli Fable 5.1’dir (Mythos sınıfı). Mythos 5.1 yalnızca Project Glasswing katılımcılarına davetle açıktır. Fable, Max ve Team Premium’da plana dahildir (haftalık limitin en fazla %50’sine kadar); Pro ve Team Standard’da yalnızca kullanım kredisi (usage credits) ile kullanılır. Detay: Modeller.

Few-shot Prompting Prompt’ta istenen çıktı formatını, stilini veya akıl yürütme kalıbını göstermek için 2-5 örnek sağlamak. Detay: İleri Seviye ve Few-Shot Örnekleme.

G

Global instructions (Genel talimatlar) Cowork düzeyindeki talimatlar (Settings > Cowork), her oturuma uygulanır.

H

Halüsinasyon (Hallucination) Claude’un emin ama yanlış bilgi üretmesi. Detay: Claude’un Sınırları.

I

Incoterms Uluslararası ticarette alıcı ve satıcı sorumluluklarını tanımlayan standart terimler (EXW, FOB, CIF, DAP vb.). İhracat sayfasında detay.

J

JSON şema Claude’un yapılandırılmış veri çıktısında alanların isim ve tipini belirleyen tanım. Detay: Çıktı Formatı.

K

Knowledge Base (Bilgi Tabanı) Bir Project’e yüklenen belge koleksiyonu; Claude her sohbette referans alır. Ücretli planlarda RAG ile ölçeklenir.

Kullanım Kredisi (Usage Credits) Abonelik kotası bitince devreye giren, API fiyatıyla çalışan kullandıkça öde bakiyesi; Pro, Max ve Team’de açılabilir. Detay: Kullanım Limitleri.

KVKK Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Türkiye’nin kişisel veri koruma yasası; kişisel verinin nasıl işleneceğini düzenler. Detay: Gizlilik ve KVKK.

L

LC (Letter of Credit) Akreditif, uluslararası ticarette bankanın alıcı adına satıcıya ödeme garantisi vermesi. İhracat.

Live Artifact Cowork artifact’ı; connector’lara bağlanır ve her açıldığında güncel veriyle tazelenir. 19 Ağustos 2026’dan beri “legacy” biçimdir: mevcutlar çalışmaya devam eder ama yerinde düzenlenemez, bu tarihten sonra oluşturulanlar standart artifact’tir. Detay: Artifacts.

LLM (Large Language Model) Büyük Dil Modeli, Claude’un ait olduğu AI kategorisi.

LOI (Letter of Intent) Niyet Mektubu, uluslararası ticarette alıcı veya satıcının açılış pozisyonunu ifade eden belge.

M

MCP (Model Context Protocol) Açık standart, Claude ↔ dış servis bağlantıları için. Detay: MCP Nedir?.

Memory Claude’un otomatik biriktirdiği kişisel bilgi katmanı. 25 Ağustos 2026’dan beri sohbet ve Cowork arasında ortaktır; Free, Pro ve Max’te varsayılan açık, Team ve Enterprise’ta varsayılan kapalıdır. CLAUDE.md’den farklı; otomatik öğrenir. Detay: Memory.

Memory Skill productivity:memory-management: iki-katmanlı kalıcı bilgi sistemi oluşturur. Detay: Memory Yönetimi.

N

NCNDA Non-Circumvention Non-Disclosure Agreement, dolanma önleme ve gizlilik sözleşmesi. Uluslararası ticarette sık kullanılır.

NCR (Non-Conformance Report) Uygunsuzluk raporu: kalite sisteminde bir ürün veya sürecin spesifikasyon dışı durumunun belgelenmesi.

O

OEE (Overall Equipment Effectiveness) Üretim verim göstergesi: Kullanılabilirlik × Performans × Kalite. Detay: Üretim ve İmalat.

Onam (Aydınlatılmış Onam) Sağlık alanında hastanın bilgilendirilmiş izni. Detay: Sağlık.

P

Plugin Skill’ler, MCP connector’ları ve subagent’ların kurulabilir paketi.

Private Marketplace (Özel Marketplace) Yalnızca şirketin onayladığı araçlardan oluşan, Enterprise kontrollü plugin kataloğu.

Project (claude.ai) Claude Chat’teki kalıcı çalışma alanı, bilgi tabanı ve özel talimatlarla. Detay: Projects.

Prompt Claude’a gönderdiğiniz talimat veya mesaj.

Prompt Chaining Karmaşık bir görevi ardışık prompt’lara bölmek: her çıktı sıradakinin girdisi olur.

Prompt Injection Dış kaynaklı (e-posta, web) içeriğe gizlenmiş, Claude’u kötü davranışa yönlendirme amaçlı saldırı. Detay: MCP Güvenlik.

Prompt Library (Prompt Kütüphanesi) Kullanım senaryosuna göre organize edilmiş, kaydedilmiş, test edilmiş, yeniden kullanılabilir promptların kişisel koleksiyonu.

Public Benefit Corporation (PBC) Anthropic’in kurumsal yapısı: kâr amacının yanında kamu yararını da gözeten yasal şirket türü. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

R

RAG (Retrieval Augmented Generation) Ücretli planlarda bilgi tabanı kapasitesini ölçekleyen teknoloji.

RFP / RFQ Request for Proposal / Request for Quote, Teklif Talebi / Fiyat Teklifi Talebi. Satınalma süreçlerinde kullanılır; üretim ve satınalmada standart belgedir. Detay: Üretim ve İmalat, Satınalma.

RSP (Responsible Scaling Policy) Anthropic’in AI modellerini güvenlik seviyesine göre yönetme politikası. ASL ile birlikte uygulanır. Detay: Anthropic ve Tarihçe.

S

SAML / SCIM / SSO Kurumsal kimlik yönetim standartları. SSO tek seferlik giriş, SAML protokol, SCIM otomatik kullanıcı sağlama. Team ve Enterprise planlarında. Detay: Takım ve Admin.

Sandbox Claude’un kodu güvenle çalıştırdığı izole hesaplama ortamı. Detay: Code Execution.

Scheduled Task (Zamanlanmış Görev) Kullanıcı başlatmadan belirli aralıkla çalışan otomasyon. Detay: Scheduled Tasks.

Skill Özel görevler için önceden inşa edilmiş talimat seti; Cowork’te /skill-adi ile çağrılır. Detay: Skills.

Sorumlu Sıfatıyla KDV (2 No’lu Beyanname) Türkiye’de yurt dışından dijital hizmet alımında, alıcının kendi sorumluluğunda hesaplayıp ödediği KDV. Detay: Fatura ve KDV.

SPA (Sale and Purchase Agreement) Satış ve Satın Alma Sözleşmesi, uluslararası ticarette bağlayıcı ticari anlaşma.

Subagent (Alt-agent) Claude tarafından paralel veya izole bir alt görev için oluşturulan Claude instance’ı. Detay: Agents ve Subagents.

Sycophancy (Onay Eğilimi) Yapay zekanın doğru olanı değil, kullanıcının duymak istediğini söyleme eğilimi; bir görüş bildirildiğinde aksini düşünse bile hak verme. İş kararlarında risklidir. Karşı önlem: onaylatmak yerine çürütmesini istemek. Detay: Sınırlamalar.

System Prompt Bir konuşma başlamadan önce Claude’a verilen talimatlar; tüm yanıtları şekillendirir.

Ş

Şirket İçi Politika Claude kullanımını yöneten şirket-genel kuralları belgesi. Detay: Şirket İçi Politika.

T

Takım CLAUDE.md Şirket / takım genelinde paylaşılan CLAUDE.md, bireyselin üstünde geçerli. Detay: Takım CLAUDE.md.

Task Budget Bir agentik döngünün tamamı için Claude’a verilen istişari token bütçesi; işi önceliklendirmek ve düzgün bitirmek içindir, sert sınır değildir (kesin sınır max_tokens). Yalnızca API’de beta özelliğidir, Opus 4.7 ile duyuruldu; Claude Code ve Cowork’te desteklenmez.

TCO (Total Cost of Ownership) Toplam Sahip Olma Maliyeti: sadece satın alma fiyatı değil, tüm yaşam döngüsü maliyetleri dahil.

Token Yaklaşık 0.75 İngilizce kelime; bağlam penceresi boyutunun ölçüm birimi.

TSV (Tab-Separated Values) Sekme ile ayrılmış değer formatı. Excel’e yapıştırma için CSV’den daha güvenli. Detay: Çıktı Formatı.

TTK Türk Ticaret Kanunu, Türkiye’nin ticari faaliyetleri düzenleyen temel kanunu.

V

VERBİS KVKK kapsamında Veri Sorumluları Sicili. AI araçlarıyla işlenen kişisel veriler de kayıt yükümlülüğü kapsamında değerlendirilebilir; hukuk müşavirinize danışın.

Vision (Görü) Claude’un görselleri (belge, grafik, ekran görüntüsü, fotoğraf) görme, analiz etme ve hakkında akıl yürütme yeteneği. Claude görsel üretmez veya düzenlemez. Detay: Görsel ve Görüntü.

VM (Virtual Machine) Sanal makine, Cowork’ün kod çalıştırdığı izole sandbox.

Voice Mode Claude’un ses giriş / çıkış arayüzü (beta); web, mobil ve masaüstünde, tüm planlarda mevcut. Türkçe, yardım sayfasındaki desteklenen diller arasında görünmüyor. Detay: Voice Mode.

W

Working Directory Cowork’te Claude’un geçici çalışma alanı; oturumlar arası temizlenir.

Workspace Folder (Workspace Klasörü) Kullanıcının Cowork’e bağladığı gerçek bilgisayar klasörü; tüm çıktılar buraya kaydedilir ve kalıcıdır.

X

XML Tag’leri Prompt’larda kullanılan yapısal işaretçiler (örn. <context>, <task>), Claude’un karmaşık talimatları ayrıştırmasına yardım eder.

Y

Yapışkan Bilgi (Memory vs CLAUDE.md vs Project Knowledge) Üç katmanlı kalıcı bilgi sistemi: Memory (otomatik kişisel), CLAUDE.md (manuel kural), Project Knowledge (büyük doküman havuzu). Detay: Memory Yönetimi.

Z

Zero Data Retention Bir API sözleşme düzenlemesi: Anthropic istem ve yanıtları, yanıt döndükten sonra depolamaz. Bir plan değildir; satış ekibiyle talep edilir, kuruluş başına etkinleştirilir ve tüm API özellikleri uygun değildir. Enterprise planına otomatik dahil değildir.

---

Sözlük yaşayan bir belgedir. Claude yeni özellikler ekledikçe, modeller değiştikçe ve yeni kullanım senaryoları ortaya çıktıkça güncellenir. Son güncelleme: 2026-10-05.